एउटा निजामती कर्मचारी उत्पादन गर्न राज्यले कति लगानी गर्दछ ?

गत १६ माघमा ४८५ जना कर्मचारीहरु अधिकृतमा नियुक्तिका लागि सिफारिस भए । २ फागुनदेखि उनीहरुको प्रशिक्षण चल्दैछ । नवप्रवेशी अधिकृतलाई ६ महिना तालिम दिँइदैं आएको थियो बिगतमा ।
तर,यस पटक चुनावका बाहना र अधिकांश स्थानीय तह रिक्त रहेको कारण देखाएर तीन हप्तामात्र तालिम दिएर खटाउने तयारी चल्दैछ ।
२ फागुनदेखि आजसम्म अनलाइनबाटै तालिम लिएका अधिकृतहरुलाई पर्सी सोमबारदेखि भौतिक उपस्थितीमै तालिम दिन लागिएको छ ।
चासोको बिषय छ,एउटा शाखा अधिकृत बनाउँदा राज्यले कति लगानी गर्दछ ? जानकारहरुका अनुसार एउटा शाखा अधिकृत बनाउँदासम्म उ माथि राज्यको झण्डै १० लाखभन्दा माथि लगानी हुन्छ ।
पूर्व प्रशासकहरुका अनुसार,परीक्षा सञ्चालन,कपी परीक्षण,डबल कपी परीक्षण,सेम्पल टेष्ट लगायतका नाममा खर्च हुन्छ,राज्यको ।
प्रश्नपत्र निर्माण,प्रत्येक कपीमा छुट्टाछुट्टै कोर्ड राख्ने नाममा ठूलो रकम राज्यले खर्चन्छ । यस्तै इन्टरभ्यु लिनका लागि विज्ञसहितको बोर्ड नै हुन्छ । उनीहरुको भत्तामा ठूलो रकम खर्च हुन्छ ।
यस्तै अन्तर्वार्ताका चरण पूरा भएपछि रिजल्ट निकाल्ने बोर्ड बस्छ । उक्त बोर्डको भत्तामा पनि ठूलो रकम खर्च हुन्छ । परीक्षा उत्र्तीण भएकाहरुका हकमा उनीहरुलाई कम्तिमा ६ महिना तालिम दिइदैं आएको थियो बिगतमा । निजामती सेवाका नवप्रवेशीहरूलाई दक्ष बनाउन कार्यप्रारम्भ गर्नुअघि सरकारले तालिम दिँदै आएको छ । एउटा व्यक्ति निजामति सेवामा अधिकृत भएर प्रवेशपछि ६ महिनाको कोर्स गर्नुपर्छ । स्टाफ कलेजमार्फत गरिने उक्त कोर्स पुरा गर्दा राज्यले एक जना अधिकृतका लागि करिब १२ लाख लगानी गर्छ । तर सरकारले यथार्थ खर्च राख्ने गरेको छैन ।
Advertisement 1
निजामती सेवामा नियुक्ति लिइसकेका शाखा अधिकृत, उपसचिव र सहसचिवहरूका लागि नेपाल प्रशासनिक प्रशिक्षण प्रतिष्ठानले आधारभूत प्रशासनिक तालिम (बीएटी) संचालन गर्छ । ६ महीनाको बीएटी तालिममा एक शाखा अधिकृत बराबर झण्डै १० लाख खर्च हुने प्रशासनिक प्रशिक्षणका अधिकारीहरु सुनाउँछन् ।
ती अधिकारीका अनुसार सुरक्षा निकायको आधारभूत तालिम निजामतीको भन्दा अझैं बढी खर्चिलो छ । सरकारले कर्मचारीबाट काम लिनकै लागि ठूलो धनराशी खर्च गरेर तालिम, अध्ययन–अनुसन्धान र भ्रमणको अवसर दिएको हुन्छ । कर्मचारी प्रशिक्षण केन्द्रका अनुसार आर्थिक बर्ष ७५ ७६ मा कर्मचारी तालिमका नाममा मात्र ३२ करोड खर्च भएको छ ।
अघिल्लो आर्थिक बर्ष अर्थात कोरोना कालमा कर्मचारी तालिमका नाममा स्टाफ कलेजले १८ करोड ६२ लाख खर्च गरेको छ । एउटा कर्मचारीले अफिसरबाट सचिव हुँदासम्म उस्लाई राज्यले चार वटा तालिम दिन्छ ।
Advertisement 2
पूर्व प्रशासक गोपीनाथ मैनालीको शब्दमा, एकजना निजामती सेवामा प्रवेश गर्ने व्यक्ति सचिव बन्दासम्म तलब भत्ता बाहेक ३ करोड रुपैयाँभन्दा बढी खर्च हुन्छ । यो खर्चमा एउटा शाखाअधिकृत सचिव बन्दासम्म ऊ सहभागी हुने तालीम, अबलोकन भ्रमण, अभिमुखीकरणलगायत समावेश हुन्छ । अधिकृतबाट उपसचिव बन्न प्रत्येक अधिकृतले एक महिनाको सेवाकालिन तालिम लिनुपर्छ । उपसचिवले सहसचिवका लागि फेरि अर्को एक महिनाको तालिम लिनुपर्छ ।यस्तै सचिवमा बढुवाका लागि पनि एक महिनाको स्टाफ कलेजको तालिम चाहिन्छ । यी सबै तालिमका लागि प्रतिकर्मचारी करिब २० औं लाख खर्च हुने स्टाफ कलेजका अधिकारीहरु सुनाउँछन् ।